Ticari İşletmede Teslim (Fabrikada Teslim)
Ex Works
Satıcı için sorumluluğu en düşük olan kuraldır. Mal satıcının deposunda hazır edilir, yükleme dahil bundan sonraki her şey alıcıya aittir. İhracat gümrüğünü de alıcı yaptığı için, ihracatçının ülkesinde yerleşik olmayan alıcılar açısından pratikte sorun çıkarabilir; bu durumlarda ICC FCA kullanılmasını önerir.
- Risk geçişi
- Satıcının kendi tesisinde (fabrika, depo, atölye), mallar alıcının tasarrufuna bırakıldığı anda risk alıcıya geçer; satıcının malı araca yükleme yükümlülüğü yoktur.
- Navlun
- Alıcı
- Sigorta
- Taraflardan hiçbiri için zorunlu değil; risk baştan alıcıda olduğu için uygulamada alıcı yaptırır.
- İhracat gümrüğü
- Alıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
Taşıyıcıya Teslim
Free Carrier
EXW'nin ihracat gümrüğü sorunu çözülmüş halidir: satıcı ihracat işlemlerini yapar, mal taşıyıcıya teslim edilince risk alıcıya geçer. Konteyner taşımalarında FOB yerine kullanılması ICC tarafından önerilen kuraldır. Incoterms 2020 ile, akreditifli işlemlerde alıcının taşıyıcıya 'yüklenmiştir' (on-board) kaydı taşıyan konşimento düzenletip satıcıya verdirmesi opsiyonu eklenmiştir.
- Risk geçişi
- Mallar, belirlenen yerde alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim edildiği anda risk alıcıya geçer (teslim yeri satıcının tesisi ise mal araca yüklendiğinde, başka bir yer ise satıcının aracı üzerinde boşaltılmaya hazır halde).
- Navlun
- Alıcı (ana taşıma sözleşmesini alıcı yapar ve öder)
- Sigorta
- Zorunlu değil; uygulamada alıcı yaptırır.
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
Taşıma Ödenmiş Olarak Teslim
Carriage Paid To
Satıcı navlunu varış yerine kadar öder, ancak risk çok daha erken — ilk taşıyıcıya teslimde — alıcıya geçer. Risk noktası ile masraf noktasının farklı olması bu kuralın en sık yanlış anlaşılan yanıdır. Sözleşmede hem teslim yeri hem varış yeri ayrı ayrı yazılmalıdır.
- Risk geçişi
- Mallar satıcının sözleşme yaptığı ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda risk alıcıya geçer — varış yerinde değil.
- Navlun
- Satıcı (belirlenen varış yerine kadar)
- Sigorta
- Zorunlu değil; taşıma sırasındaki risk alıcıda olduğu için uygulamada alıcı yaptırır.
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim
Carriage and Insurance Paid To
CPT'nin sigortalı halidir. Satıcı navlunu öder ve alıcı lehine yük sigortası yaptırır, ancak risk yine ilk taşıyıcıya teslimde alıcıya geçer. Incoterms 2020'nin en önemli değişikliklerinden biri, CIP'te asgari sigorta seviyesinin ICC (C)'den ICC (A)'ya yükseltilmesidir.
- Risk geçişi
- Mallar ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda risk alıcıya geçer — varış yerinde değil.
- Navlun
- Satıcı (belirlenen varış yerine kadar)
- Sigorta
- Satıcı. Incoterms 2020 ile asgari teminat seviyesi Institute Cargo Clauses (A) (geniş kapsamlı / all risks) olarak belirlenmiştir; teminat tutarı sözleşme bedelinin %110'udur.
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
Belirlenen Yerde Teslim
Delivered at Place
Satıcı malı alıcının belirttiği adrese kadar getirir, fakat araçtan indirmez ve ithalat gümrüğünü yapmaz. Boşaltma sırasında doğacak hasar alıcının riskindedir. Kapıdan kapıya karayolu taşımalarında en yaygın kullanılan kurallardandır.
- Risk geçişi
- Mallar belirlenen varış yerinde, gelen taşıma aracı üzerinde boşaltılmaya hazır halde alıcının tasarrufuna bırakıldığı anda risk alıcıya geçer; boşaltma alıcıya aittir.
- Navlun
- Satıcı (belirlenen varış yerine kadar)
- Sigorta
- Zorunlu değil; risk varışa kadar satıcıda olduğu için uygulamada satıcı yaptırır.
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı (ithalat vergi ve resimleri de alıcıya aittir)
Belirlenen Yerde Boşaltılmış Olarak Teslim
Delivered at Place Unloaded
Satıcının malı varış yerinde boşaltmakla yükümlü olduğu tek Incoterms kuralıdır. Incoterms 2010'daki DAT (Delivered at Terminal) kuralının yerini almıştır; teslim yeri artık sadece bir terminal değil, herhangi bir yer olabilir. Satıcı, varış yerinde boşaltma imkânı bulunduğundan emin olmalıdır.
- Risk geçişi
- Mallar belirlenen varış yerinde taşıma aracından boşaltıldıktan sonra risk alıcıya geçer.
- Navlun
- Satıcı (belirlenen varış yerine kadar; boşaltma masrafı da satıcıda)
- Sigorta
- Zorunlu değil; risk boşaltmaya kadar satıcıda olduğu için uygulamada satıcı yaptırır.
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim
Delivered Duty Paid
Satıcı için sorumluluğu en yüksek olan kuraldır: ihracat, transit ve ithalat gümrük işlemlerinin tamamı ile vergiler satıcıya aittir. Satıcının varış ülkesinde ithalatçı olarak işlem yapabilmesi gerekir; birçok ülkede yerleşik olmayan firmalar için bu mümkün olmadığından DDP dikkatle kullanılmalıdır. Boşaltma, DAP'ta olduğu gibi alıcıya aittir.
- Risk geçişi
- Mallar belirlenen varış yerinde, ithalat gümrüğü tamamlanmış olarak, gelen taşıma aracı üzerinde boşaltılmaya hazır halde alıcının tasarrufuna bırakıldığı anda risk alıcıya geçer; boşaltma alıcıya aittir.
- Navlun
- Satıcı (belirlenen varış yerine kadar)
- Sigorta
- Zorunlu değil; risk varışa kadar satıcıda olduğu için uygulamada satıcı yaptırır.
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- İthalat gümrüğü
- Satıcı (ithalat vergileri, resimleri ve KDV dahil)
Gemi Doğrultusunda Masrafsız (Gemi Yanında Teslim)
Free Alongside Ship
Gemiye yükleme masrafı ve riski alıcıya aittir. Dökme yük, maden, hububat gibi konvansiyonel deniz yüklerinde kullanılır. Konteyner taşımalarında uygun değildir — konteyner terminale gemi yanına değil, terminale teslim edildiği için FCA tercih edilmelidir.
- Risk geçişi
- Mallar belirlenen yükleme limanında, alıcının belirlediği geminin yanına (rıhtımda veya mavnada) konulduğu anda risk alıcıya geçer.
- Navlun
- Alıcı
- Sigorta
- Zorunlu değil; uygulamada alıcı yaptırır.
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
Gemide Teslim (Gemi Bordasında Masrafsız)
Free On Board
Deniz taşımacılığında en bilinen kuraldır: satıcı malı gemiye yükler ve ihracat gümrüğünü yapar, navlunu alıcı öder. Sadece deniz ve iç su yolu taşımaları içindir. Konteynerli yüklerde mal gemiye değil terminale teslim edildiği için ICC, FOB yerine FCA kullanılmasını önerir.
- Risk geçişi
- Mallar belirlenen yükleme limanında alıcının belirlediği gemiye yüklendiği (gemi güvertesine konulduğu) anda risk alıcıya geçer.
- Navlun
- Alıcı
- Sigorta
- Zorunlu değil; uygulamada alıcı yaptırır.
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
Masraflar ve Navlun
Cost and Freight
Satıcı navlunu varış limanına kadar öder, ama risk yükleme limanında gemiye yükleme ile alıcıya geçer. Yani deniz yolculuğu sırasındaki hasar alıcının riskindedir. Risk ve masraf noktalarının farklı olması bu kuralın en kritik yanıdır. Sadece deniz ve iç su yolu taşımaları içindir.
- Risk geçişi
- Mallar yükleme limanında gemiye yüklendiği anda risk alıcıya geçer — varış limanında değil.
- Navlun
- Satıcı (belirlenen varış limanına kadar)
- Sigorta
- Zorunlu değil; deniz yolculuğu riski alıcıda olduğu için uygulamada alıcı yaptırır.
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
Masraflar, Sigorta ve Navlun
Cost, Insurance and Freight
CFR'nin sigortalı halidir. Satıcı navlunu ve asgari düzeyde yük sigortasını üstlenir, risk yine gemiye yükleme ile alıcıya geçer. CIF'te asgari sigorta ICC (C) seviyesinde kaldığı için, alıcı daha geniş teminat istiyorsa bunu sözleşmede ayrıca kararlaştırmalıdır. Sadece deniz ve iç su yolu taşımaları içindir.
- Risk geçişi
- Mallar yükleme limanında gemiye yüklendiği anda risk alıcıya geçer — varış limanında değil.
- Navlun
- Satıcı (belirlenen varış limanına kadar)
- Sigorta
- Satıcı. Asgari teminat seviyesi Institute Cargo Clauses (C) (sınırlı sayıda sayılan riskler) olup, Incoterms 2020'de de bu seviye korunmuştur; teminat tutarı sözleşme bedelinin %110'udur.
- İhracat gümrüğü
- Satıcı
- İthalat gümrüğü
- Alıcı
Şemalar hızlı karşılaştırma içindir. Bağlayıcı olan, taraflar arasındaki sözleşme metni ve ICC Incoterms® 2020 kurallarının tam hâlidir. Teslim yerini sözleşmede daima açıkça yazın: “FCA İzmir Limanı” gibi.
